Çenede Sivilce Neden Çıkar? Hormonal Akne ve Çene Altı Sivilceleri

Çenede sivilce neden çıkar? En sık neden hormonal dalgalanmalardır; özellikle yetişkin kadınlarda adet öncesi dönemde alt yüz, çene hattı ve boyunda sivilce artar. Hormonların yanında maske ve ele dayanma gibi sürtünme kaynakları, bakım ürünleri, stres ve erkeklerde tıraş da bu bölgede sivilceye yol açabilir. Sık tekrarlayan çene sivilcesine düzensiz adet ve kıllanma eşlik ediyorsa hekime başvurmak gerekir.

Akne ve sivilce görünümüne evde LED ışıkla destek için FlexPure FLEX415; tek sivilceye nokta bakım için LiteButton AP24 var; tüm seçenekler: LED cilt bakım cihazları.

Bu rehberde çene bölgesine özgü nedenleri, bunları birbirinden nasıl ayırt edeceğinizi ve çenedeki sivilcelerin nasıl geçtiğini anlatıyoruz. Sivilcenin genel oluşum mekanizması için sivilce nasıl geçer? rehberimize bakabilirsiniz.

Çenede sivilce neden çıkar?

Çenede sivilce; hormonal dalgalanma, sürtünme ve kapalı ortam, bakım ürünleri, stres ve tıraş gibi nedenlerle çıkar. Çoğu kişide tek bir neden değil, birkaçı birlikte rol oynar. Nedeni ayırt etmenin en pratik yolu, sivilcenin ne zaman ve tam olarak nerede çıktığına bakmaktır.

Çene sivilcesi hormonal mı?

Çoğu zaman evet, ama her zaman değil. Amerikan Dermatoloji Akademisi (AAD), kadınlarda alt yüz, çene hattı ve boyunda yerleşen inatçı sivilceyi hormonal tedavinin değerlendirilebileceği tipik tablo olarak tanımlar. Androjen adı verilen hormonlar yağ bezlerini ve kıl köklerini uyarır; hormon dengesi değiştiğinde sivilce alevlenebilir.

AAD'ye göre yetişkin kadınlarda hormon düzeyleri şu dönemlerde dalgalanır:

• Adet dönemi çevresinde
• Hamilelik, menopoz öncesi dönem ve menopozda
• Doğum kontrol hapına başlandıktan ya da hap bırakıldıktan sonra

Yine de "çenede sivilce varsa mutlaka hormonaldir" demek doğru olmaz. 25 yaş üstü 374 akneli kadınla yapılan uluslararası bir çalışmada kadınların yalnızca %11,2'sinde sivilce sadece çene bölgesindeydi; %89,8'inde yanak, alın ve şakak gibi birden fazla bölge tutulmuştu. Araştırmacılar, yetişkin kadın aknesinin çoğu zaman ergen aknesine benzer biçimde dağıldığı sonucuna varmıştır. Yani yerleşim bir ipucudur, tanı değildir.

Adet öncesi çenede neden sivilce çıkar?

Adet öncesinde hormon düzeyleri dalgalanır ve bu dalgalanma sivilceye yatkın bölgelerde alevlenmeye yol açabilir. Yetişkin kadınlarla yapılan bir ankette katılımcıların %65'i sivilcelerinin adet döneminde kötüleştiğini bildirmiştir. Bu kadınların %56'sında artış adetten önceki haftada görülmüştür.

Adetle ilişkili sivilce her ay benzer günlerde, çoğunlukla aynı bölgede ortaya çıkar. Bunu doğrulamanın en kolay yolu iki üç ay boyunca not tutmaktır: sivilcenin çıktığı günü ve adet tarihini yan yana yazın. Düzenli bir örüntü görüyorsanız bunu dermatoloğunuzla paylaşın; tedavi planını etkiler.

Çenede sivilce PCOS belirtisi olabilir mi?

Olabilir, ancak tek başına sivilce PCOS anlamına gelmez. Polikistik over sendromunda yağlı cilt ve akne belirtilerden biridir; tanı için başka bulguların da olması gerekir. Sivilceye aşağıdakilerden biri ya da birkaçı eşlik ediyorsa hekime başvurun:

• Düzensiz adet ya da adetler arasında uzun boşluklar
• Kıllanma artışı (hirsutizm)
• Saçlarda incelme ya da dökülme
• Kilo artışı ya da kilo vermede zorlanma
• Hamile kalmada güçlük

Bu yazı teşhis koymaz. Tanıyı muayene, kan tahlilleri ve gerekirse ultrasonla hekim koyar. Altta yatan durum tedavi edildiğinde sivilce de çoğu zaman düzelir. İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS) bu sendromu artık PMOS adıyla anmaktadır; Türkiye'de yaygın kullanılan ad hâlâ PCOS'tur.

Çene altında sivilce: sürtünme, maske ve alışkanlıklar

Çene altında ve çene hattında çıkan sivilcenin hormonlar dışındaki en sık nedeni sürtünme, basınç ve nemli, kapalı ortamdır. Cilde sürekli değen bir nesne gözenekleri tıkayabilir ve var olan sivilceyi alevlendirebilir. Bu tür sivilce, temasın olduğu yerle sınırlı kalır.

• Maske: AAD'ye göre yüz maskeleri akneye yol açabilir; maskenin altındaki makyaj gözenekleri daha kolay tıkar.
• El ve telefon: Çeneyi ele dayamak, telefonu çene hattına yaslamak sürekli temas ve sürtünme yaratır.
• Kayış ve giysi: Kask kayışı, atkı ve boğazlı kazak çene altında ter ve sürtünmeyi artırır.
• Ürünler: Yağlı nemlendirici, kapatıcı ve dudak çevresine taşan ürünler gözenek tıkayabilir.

Maske kullanmanız gerekiyorsa AAD'nin önerileri şunlardır: iç yüzü pamuk gibi yumuşak ve nefes alan kumaştan maske seçin, bez maskeyi her kullanımdan sonra yıkayın, mümkünse 4 saatte bir 15 dakika maskesiz mola verin ve maskenin altına makyaj yapmayın.

Erkeklerde çenede sivilce neden çıkar?

Erkeklerde çene ve sakal bölgesindeki kabarcıkların sık bir nedeni tıraştır; her kabarcık gerçek sivilce değildir. Tıraş, kıl köklerinin iltihaplanmasına (folikülit) ya da kılın cilde batmasıyla oluşan tıraş kabarcıklarına yol açabilir. Erkeklerde de akne çenede görülebilir, ancak tıraşla ilişki mutlaka sorgulanmalıdır.

AAD'ye göre folikülit çoğu zaman ani bir sivilce patlaması gibi görünür ve her kabarcığın çevresinde kırmızı bir halka olabilir. Ayırt etmek için şu sorulara bakın:

• Kabarcıklar tıraştan bir iki gün sonra mı çıkıyor?
• Her biri bir kıl dibinde mi?
• Çevrelerinde kırmızı bir halka var mı?

Yanıtlar evetse tıraşa bir süre ara vermek (AAD 30 gün önerir), günde 3–4 kez 15–20 dakika ılık kompres uygulamak ve tıraş tekniğini değiştirmek yardımcı olur. Tıraşı bırakamıyorsanız ya da kabarcıklar geçmiyorsa dermatoloğa başvurun; folikülit ve akne farklı tedavi edilir.

Çenede hep aynı yerde çıkan, başı olmayan sivilce

Çenede sürekli aynı noktada çıkan, başı olmayan, derin ve ağrılı sivilce çoğunlukla derin yerleşimli iltihaplı bir lezyondur (nodül). Bu tip sivilce hormonal alevlenmelerde sık görülür, yüzeye çıkmadan uzun süre kalabilir ve sıkıldığında iz bırakabilir.

• Sıkmayın ve iğneyle açmaya çalışmayın; bu, enfeksiyon ve iz riskini artırır.
• Sivilce bandı bu tipte sınırlı işe yarar; ayrıntısı sivilce bandı rehberimizde.
• Aynı yerde tekrarlıyor, ağrı yapıyor ya da iz bırakıyorsa dermatoloğa başvurun.

Derin sivilcelerin bıraktığı çukur izler kendiliğinden düzelmez. Seçenekleri sivilce izleri nasıl geçer? yazımızda bulabilirsiniz.

Çene sivilcesi sindirimle ilgili mi?

Hayır. Çenedeki sivilcenin sindirim sistemi, bağırsak ya da başka bir iç organla ilişkili olduğunu gösteren bilimsel kanıt yoktur. Bu iddia, yüzün her bölgesini bir organla eşleştiren "yüz haritalaması" yaklaşımından gelir ve doğrulanmamıştır.

Çene bölgesinin gerçekten ipucu verdiği durumlar daha somuttur: hormonal dalgalanma, sürtünme ve tıraş. Yüz haritalamasının diğer bölgeler için ne söylediğini ve neden tutmadığını alında neden sivilce çıkar? yazımızda anlattık.

Çenedeki sivilceler nasıl geçer?

Çenedeki sivilceler, nedene uygun bir yaklaşımla geçer: tetikleyiciyi azaltmak, bölgenin tamamına etken maddeli bakım uygulamak ve hormonal ya da derin sivilcede hekim tedavisi almak. Yüzeysel sivilcede evde bakım çoğu zaman yeterlidir; derin ve tekrarlayan sivilcede yeterli olmaz.

1. Tetikleyiciyi bulun. Maske, el, telefon, yeni bir ürün ya da tıraş: tablodaki ipuçlarıyla eşleştirin.
2. Bölgenin tamamına bakım uygulayın. Hangi etken maddenin hangi sivilcede kullanıldığını sivilce kremi rehberimizde anlattık.
3. Sıkmayın. Çene sivilceleri derin olduğu için sıkmak iz riskini artırır.
4. Sabırlı olun. Bakım ürünlerinin etkisi günler değil haftalar içinde görülür.
5. Hormonal örüntü varsa hekime taşıyın. AAD'ye göre alt yüzdeki inatçı sivilcede dermatolog, uygun kadınlarda doğum kontrol hapı veya spironolakton gibi hormonal tedavileri değerlendirebilir. Bu ilaçlar herkese uygun değildir, yalnızca reçeteyle ve hekim takibinde kullanılır; hapların etkisi 2–3 ay içinde görülür.

Genel yol haritası, günlük bakım ve ışık desteğinin kanıtı için sivilce nasıl geçer? rehberimize bakabilirsiniz. Sonuçlar cilt tipine, yaşa, hormonal duruma ve genetik yapıya göre değişir; her yöntem herkeste işe yaramaz.

Ne zaman ve hangi doktora başvurmalı?

Çene sivilcesi için ilk başvurulacak uzman dermatologdur (cildiye). Adet düzensizliği ve kıllanma gibi hormonal belirtiler varsa dermatolog sizi kadın hastalıkları ya da endokrinoloji uzmanına yönlendirebilir. Aşağıdaki durumlarda beklemeyin:

• Sivilceler derin, sert ve ağrılıysa ya da iz bırakıyorsa
• Düzensiz adet, kıllanma artışı veya saç incelmesi eşlik ediyorsa
• Sivilce yetişkin yaşta aniden başladıysa ya da hızla kötüleştiyse
• Yeni bir ilaca başladıktan sonra ortaya çıktıysa
• Birkaç aylık düzenli bakıma rağmen düzelmiyorsa
• Tıraş sonrası kabarcıklar geçmiyor, yayılıyor ya da akıntı ve ateş eşlik ediyorsa
• Sivilce ruh halinizi ve günlük yaşamınızı etkiliyorsa
• Hamileyseniz, emziriyorsanız ya da hamilelik planlıyorsanız ve tedavi düşünüyorsanız

Sıkça sorulan sorular

Kaynaklar

1. American Academy of Dermatology. Adult acne. aad.org
2. American Academy of Dermatology. Stubborn acne? Hormonal therapy may help. aad.org
3. Geller L, Rosen J, Frankel A, Goldenberg G. Perimenstrual flare of adult acne. Journal of Clinical and Aesthetic Dermatology. 2014;7(8):30–34. PMID: 25161758
4. Dréno B, Thiboutot D, Layton AM, ve ark. Large-scale international study enhances understanding of an emerging acne population: adult females. Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology. 2015;29(6):1096–1106. doi:10.1111/jdv.12757
5. NHS. Polyendocrine metabolic ovarian syndrome (PMOS): symptoms. nhs.uk
6. American Academy of Dermatology. Acne-like breakouts could be folliculitis. aad.org
7. American Academy of Dermatology. 10 ways to prevent face mask skin problems. aad.org